Chrzelice i ruiny XIX - wiecznego pałacu. Według legendy w IX wieku, na kępie, otoczonej wodą, wśród mokradeł stała drewniana warownia. W tym prastarym grodzie mieli głosić swe kazania święci Cyryl i Metody. Kazali wybudować chrzcielnicę. Podobno od tej chrzcielnicy wzięła swą nazwę wieś Chrzelice - nie zmieniona przez wieki prawie wcale. Pierwsza udokumentowana wzmianka o Chrzelicach pochodzi już z 1316 roku. Wtedy to w miejscu ruin obecnego pałacu miała znajdować się miejscowa twierdza obronna którą dowodził Dirsco Staruncza, rycerz Bolesława I. Byla to budowla na planie nieregularnego czworoboku z cylindryczną wieżą otoczoną fosą wypełnioną wodą. Owczesny zamek był w posiadaniu piastowskiego rodu książąt opolskich aż do śmierci Jana Dobrego w roku 1532. Za czasów Jana Dobrego najpierw poradzono sobie z rycerzami-rozbójnikami, grasującymi na zamku, potem z jego remontem i rozbudową (w XV wieku Chrzelice byly jedną z najsilniejszych twierdz w tym regionie). Od 1578 r. majątek dzierżawił Jerzy IV Prószkowski (1520-1584), w końcu posiadłość stała sie prywatną własnością tego rodu. Na początku XVII wieku planowano przebudowę zamku, czyniąc z niej nowoczesną na ówczesne czasy twierdze bastionową. Wybuch wojny trzydziestoletniej nie pozwolił jednak zrealizować planów. W drugiej połowie XVII w. wykorzystując mury gotyckiego zamku wybudowano okazały, barokowy pałac z wieżą nad bramą wjazdową. W 1769 r. majątek przeszedł w posiadanie rodziny Dietrichstein, jednakże 24 listopada 1783 roku kupił go wraz z rozległymi lasami król pruski Fryderyk II. Odtąd Chrzelice były posiadłością królewską, oddaną w dzierżawę. W XIX w. pałac gruntownie przebudowano, burząc wieże bramną oraz ganek łączący przeciwległe skrzydła. W latach 1921-38 zamek był własnością Pruskiej Izby Skarbowej. W latach 1943 -1945 na zamku w Chrzelicach urzedował sztab wojsk niemieckich, a wiosną 1945 roku - sztab łączności wojsk radzieckich. Rozszabrowany, ale w dobrym stanie obiekt przekazany został na rzecz skarbu państwa. Kolejny gospodarz to nadleśnictwo Prószków. Od 1946 do lat 70. ubiegłego wieku w zamku znajdowała się świetlica wiejska oraz mieszkało kilkanaście rodzin. Kiedy zostały wykwaterowane, zaczął się dalszy niekontrolowany rozbój. Brak jakiejkolwiek opieki i nadzoru doprowadził go do obecnego stanu ... czyli całkowitej ruiny. Ruiny zamku w Chrzelicach, należące do Nadleśnictwa Prószków były trzykrotnie wystawiane do przetargu. Inwestorów odstraszała zbyt wysoka cena: 100 tyś. zł. Gdyby nie zaniedbania formalne (gmina nie zdążyła wpłacić wadium), byłyby dziś własnością gminy Biała i Stowarzyszenia Odnowa Wsi Chrzelice. Przetarg, który odbył się w lipcu ubiegłego roku wygrał prywatny inwestor, Waldemar Katowicz. Ruiny gotyckiego zamku w Chrzelicach wraz z 4-hektarowym parkiem zostały kupione za 12 tysięcy złotych (!). Podobno inwestor deklaruje współpracę ze Stowarzyszeniem w zagospodarowaniu obiektu. W pierwszym etapie planuje zabezpieczyć ruiny, a docelowo urządzić tu pensjonat z noclegami i gastronomią ... Więcej informacji pod : www.chrzelice.pl
